Refluks przełyku jest najczęściej występującą chorobą przewodu pokarmowego. Co można zrobić, żeby poprawić komfort życia? Jaka dieta będzie odpowiednia w chorobie?
Choroba refluksowa przełyku (potocznie refluks) to stan, w którym nieprawidłowo zrzucana jest treści żołądka do przełyku. Razem z połkniętym pokarmem do przełyku cofa się wytwarzany w żołądku kwas solny i enzymy trawienne. To wywołuje pieczenie, czyli zgagę. Kwaśna treść żołądkowa drażni przełyk. Powoduje to uciążliwe objawy lub powikłania.
Objawy choroby refluksowej przełyku
Typowe objawy to:
zgaga, pieczenie za mostkiem
puste, kwaśne odbijanie
uczucie cofania się kwaśnej treści żołądkowej do przełyku, a nawet do jamy ustnej
bóle górnej części brzucha.
Objawy nasilają się szczególnie po obfitych posiłkach, położeniu na wznak, przy pochylaniu się, parciu i w trakcie wysiłku fizycznego.
Wśród mniej charakterystycznych objawów choroby refluksowej przełyku wymienia się m.in.:
nadżerki zębów – utrata prawidłowej struktury zębów (przez drażnienie kwaśną treścią żołądkową)
poranną chrypę
ból w klatce piersiowej
suchy kaszel lub świszczący oddech
uczucie „klusek” w gardle
nawracające zapalenie ucha środkowego.
Czasami możesz nie mieć podobnych objawów lub są one mniej wyraźne, ale lekarz wykrywa przypadkiem tę chorobę podczas badań. Nie lekceważ tego i stosuj zalecenia lekarza, w tym odpowiednią dietę, aby nie dopuścić do rozwoju choroby.
Przyczyny choroby refluksowej przełyku
U zdrowego człowieka podczas połykania rozkurcza się mięsień położony między przełykiem a żołądkiem – tzw. dolny zwieracz przełyku. Umożliwia to przejście pokarmu do żołądka. Potem mięsień szybko się kurczy – dzięki temu zapobiega wracaniu pokarmu i soku żołądkowego do przełyku.
Jeśli dolny zwieracz przełyku jest niewydolny lub kurczy się nieprawidłowo, to składniki soku żołądkowego mogą cofać się do przełyku wywołując refluks żołądkowo-przełykowy.
Rozwojowi choroby refluksowej przełyku sprzyjają:
przepuklina przełyku
zaburzenia opróżniania żołądka
zaburzenia funkcjonowania dolnego zwieracza przełyku
stosowanie niektórych leków, np. doustnych środków antykoncepcyjnych, środków przyjmowanych w chorobach serca, nadciśnieniu tętniczym
występowanie niektórych chorób przewlekłych – cukrzycy, twardziny, zaburzeń hormonalnych
otyłość
nieprawidłowa dieta
zaburzenia snu
palenie papierosów
nadużywanie alkoholu
stres
siedzący tryb życia
intensywny wysiłek fizyczny.
Rodzaje choroby
Choroba refluksowa przełyku może mieć postać:
nienadżerkową – bez zmian zapalnych w przełyku (występuje częściej)
refluksowego zapalenia przełyku – z nadżerkami (uszkodzeniami) w błonie śluzowej przełyku.
Powikłania choroby refluksowej przełyku
Cofanie się treści pokarmowej nie jest obojętne dla organizmu. Wraz z treścią pokarmową do przełyku trafiają m.in. enzymy trawienne, które nie powinny się w nim znaleźć. Mogą one podrażniać przełyk. Nieleczona choroba refluksowa przełyku prowadzi do stanu zapalnego, a w konsekwencji może przyczynić się do:
zwężenia przełyku uniemożliwiającego połykanie pokarmów
przełyku Baretta, który polega na powstaniu nieprawidłowej tkanki (nabłonka) w przełyku – stan przedrakowy
raka przełyku.
Diagnostyka i leczenie
Choroba refluksowa przełyku jest przewlekła i jej leczenie często trwa przez całe życie. Chorobę diagnozuje lekarz na podstawie wywiadu zdrowotnego i oceny typowych objawów. Lekarz może również zalecić pogłębioną diagnostykę i wykonanie specjalistycznych badań, np. gastroskopii. To badanie endoskopowe – giętki aparat jest wsuwany do gardła, potem do przełyku, żołądka i dwunastnicy. Pozwala na pobranie wycinków do dalszych badań.
W leczeniu choroby ważna jest zmiana stylu życia i przyjmowanie leków. Lekarz w określonych przypadkach może zalecić leczenie chirurgiczne.
Styl życia w chorobie
Masz stwierdzony refluks? Oprócz tradycyjnego leczenia powinieneś zmienić styl życia.
Zadbaj o prawidłową masę ciała.
Unieś wezgłowie łóżka w trakcie leżenia, snu. Nie leż „na płasko”.
Staraj się unikać pozycji leżącej, schylania i wysiłku fizycznego bezpośrednio, a najlepiej do około 3 godzin po spożyciu posiłku.
Jeśli odpoczywasz w pozycji leżącej, to staraj się leżeć na lewym boku. Pozycja na prawym boku sprzyja przemieszczaniu się treści żołądka do przełyku.
Ostatni posiłek zjedz najpóźniej 3 godziny przed snem.
Unikaj noszenia obcisłych ubrań.
Unikaj spożywania alkoholu.
Zaprzestań palenia papierosów.
Wprowadź umiarkowaną, regularną aktywność fizyczną, np. spacery, jogging, pływanie rekreacyjne. Pamiętaj o unikaniu aktywności fizycznej wymagającej częstego schylania się.
Dieta w chorobie refluksowej przełyku
Objawy choroby często pojawiają się po posiłkach. Stosowanie odpowiedniej diety wspomaga terapię choroby:
jedz 3-5 posiłków dziennie – w zależności od samopoczucia i występowania objawów, może być konieczna zmiana liczby posiłków
zadbaj o regularność posiłków i nie pomijaj śniadań – nieregularne posiłki mogą zwiększyć ryzyko pojawienia się objawów
staraj się jeść mniejsze porcje – większe posiłki mogą wywołać i wydłużyć czas trwania objawów
posiłki jedz powoli, w spokojnej atmosferze – unikniesz połykania nadmiernej ilości powietrza i zmniejszysz ryzyko pojawienia się dolegliwości
unikaj bardzo gorących posiłków i napoi – podrażniają przełyk
nie popijaj w trakcie i bezpośrednio po posiłkach – zwiększa to objętość żołądka i podwyższa jego ciśnienie. Sprzyja to nasileniu objawów refluksu. Pij wodę między posiłkami.
Produkty refluksogenne
To produkty, które wywołują objawy i dolegliwości choroby refluksowej przełyku. Najczęściej zalicza się do nich:
produkty i potrawy tłuste, smażone, kwaśne, pikantne
sok pomarańczowy i grejpfrutowy
pomidory i przetwory pomidorowe
produkty cukiernicze i czekoladowe
kawę
napoje i produkty z dodatkiem mięty, takie jak miętowa guma do żucia
napoje gazowane
alkohol.
Pojawienie lub nasilenie się objawów mogą wywołać u Ciebie inne produkty. Jest to kwestia indywidualna.
Uwaga! Przy stwierdzonej chorobie refluksowej przełyku:
dieta powinna być dobierana indywidulnie
dieta nie wymaga eliminacji wszystkich wymienionych produktów – co u jednej osoby wywołuje objawy, u innej nie musi. Może obrany pomidor Tobie nie zaszkodzi i będziesz go tolerował?
Wykluczenie jakichkolwiek produktów skonsultuj z dietetykiem i lekarzem.