Dlaczego dieta odgrywa tak istotną rolę w naszym życiu? Czy stosowanie diet zawsze jest bezpieczne? W jaki sposób diety mogą zaszkodzić Twojemu zdrowiu?
Temat diet i odchudzania wciąż budzi zainteresowanie. Obecny jest w mediach społecznościowych, programach telewizyjnych, na pierwszych stronach popularnych czasopism, a także w codziennych rozmowach w pracy czy domu. Prawie każdy z nas spotkał się z przeróżnymi opiniami na temat rodzajów diet.
Co oznacza pojęcie „dieta”
Na początek warto odpowiedzieć sobie na pytanie, czym dla Ciebie jest dieta i co oznacza przejście na dietę. Pojęcie to uległo zniekształceniu — niektórym kojarzy się przede wszystkim z szybką redukcją masy ciała, dla innych oznacza wprowadzenie zmian żywieniowych wskutek zdiagnozowanej choroby lub jest stylem życia zgodnym z aktualnymi trendami. Mody na różne diety spowodowały powstanie wielu mitów, nieprawdziwych przekonań i skojarzeń diet wyłącznie z restrykcją, wyrzeczeniem i rezygnacją.
W rzeczywistości dieta to sposób żywienia, który w zależności od potrzeb ma na celu:
-
profilaktykę chorób,
-
poprawę stanu zdrowia i samopoczucia,
-
utratę zbędnych kilogramów lub zwiększenie masy ciała,
-
poprawę wyników badań,
-
wspomaganie leczenia choroby.
Dieta nie musi oznaczać wyłącznie rezygnacji z ulubionych produktów. To nauka właściwych wyborów i droga do zmiany złych nawyków.
Zdrowa i bezpieczna dieta – jak ją rozpoznać
Ogromna ilość informacji o „dietach cud” łatwo wprowadza w błąd. Obiecują szybkie efekty, a tak naprawdę są niebezpiecznymi restrykcjami. Oto główne cechy zdrowej, bezpiecznej diety:
1. Regularność posiłków
Jedz 4–5 posiłków dziennie — pierwszy do godziny po wstaniu, ostatni 2–3 godziny przed snem. Dla zdrowej osoby długie przerwy, posty czy bardzo wczesne kolacje mogą przynieść odwrotny skutek.
2. Urozmaicony jadłospis
Pełnowartościowe produkty: pełne ziarno, chudy nabiał, chude mięso, warzywa, owoce, zdrowe tłuszcze.
Dieta skupiona na jednym składniku prowadzi do niedoborów.
3. Urozmaicone potrawy
Posiłki powinny zawierać różne grupy produktów — węglowodany, białko, tłuszcze, warzywa/owoce.
Mity o niełączeniu składników nie mają żadnych podstaw naukowych.
4. Ograniczenie słodyczy i przekąsek
Jedz je sporadycznie.
Szczególnie unikaj modeli typu „6 dni restrykcji, 1 dzień luzu”, które zaburzają relację z jedzeniem.
5. Racjonalne tempo odchudzania
0,5–1 kg tygodniowo to zdrowe tempo.
Diety obiecujące szybkie efekty kończą się niedoborami i efektem jo-jo.
Jakich diet unikać
Wystrzegaj się diet opartych na:
-
bardzo niskiej kaloryczności,
-
jednej grupie produktów,
-
nieustalonych godzinach posiłków,
-
głodówkach i postach bez wskazań lekarza.
Najpopularniejsze niebezpieczne diety:
-
VLCD (bardzo niskokaloryczne),
-
diety jednoskładnikowe,
-
dieta warzywno-owocowa,
-
dieta Dukana,
-
dieta ketogeniczna bez wskazań lekarza,
-
dieta sokowa,
-
dieta paleo (w formie restrykcyjnej).
Dieta szkodliwa dla zdrowia
Krótkotrwałe skutki:
-
zmęczenie,
-
osłabienie,
-
bóle głowy,
-
spadek nastroju,
-
szybka utrata masy (głównie woda i mięśnie).
Długotrwałe konsekwencje:
-
zaburzenia hormonalne,
-
niedobory witamin i minerałów,
-
obciążenie nerek (np. przy dietach wysokobiałkowych),
-
problemy trawienne,
-
niedokrwistość z niedoboru żelaza.
Dieta to sposób żywienia, który ma towarzyszyć Ci przez całe życie — nie chwilowa moda. Jeśli widzisz, że dana dieta jest restrykcyjna, nienaturalna i trudna do utrzymania, nie jest dla Ciebie.